DOPPIA RESIDENZA CIVILE E FISCALE TRA ITALIA E TURCHIA

Studio Legale Internazionale Eke & Eke
www.studiolegaleeketurchia.com.tr

Doppia residenza civile e fiscale tra Italia e Turchia: quadro aggiornato e linee guida (2025)

İtalya ve Türkiye Arasında Çifte İkamet ve Vergi Mukimiyeti: Güncel Hukukî Çerçeve ve Uygulama İlkeleri (2025)

1. Introduzione | Giriş

Negli ultimi anni, grazie alla crescente mobilità fra Italia e Turchia e agli intensi rapporti economici, molti cittadini italiani scelgono di risiedere stabilmente in Turchia pur mantenendo legami personali o patrimoniali in Italia. In questo contesto, comprendere la differenza tra residenza civile e residenza fiscale, nonché le conseguenze giuridiche della doppia residenza, è fondamentale per garantire conformità e tutela legale.

Son yıllarda artan İtalya–Türkiye ilişkileri ve ekonomik hareketlilik sayesinde birçok İtalyan vatandaşı Türkiye’de kalıcı olarak ikamet etmekte, ancak İtalya ile ailevi veya ekonomik bağlarını sürdürmektedir. Bu durum, medeni ikamet ile vergi ikameti arasındaki farkı ve çifte ikamet hâlinin hukukî sonuçlarını doğru anlamayı zorunlu kılar.

2. Residenza fiscale in Turchia | Türkiye’de Vergi Mukimiyeti

La legge turca n. 193 sull’Imposta sul Reddito prevede che una persona sia considerata residente fiscale (tam mükellef) se vive in Turchia per almeno 183 giorni in un anno solare oppure se dispone di un’abitazione permanente con legami familiari o economici nel Paese. In tal caso, il residente fiscale è tassato sul reddito mondiale.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre, bir kişi bir takvim yılı içinde en az 183 gün Türkiye’de ikamet ediyorsa veya Türkiye’de kalıcı konut ile ailevi/ekonomik bağlara sahipse, tam mükellef kabul edilir ve dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergilendirilir.

Coloro che soggiornano meno di 183 giorni e non possiedono un domicilio permanente sono invece considerati non residenti (dar mükellef) e sono tassati solo sui redditi di fonte turca.

183 günden az kalan ve Türkiye’de yerleşik konutu bulunmayan yabancılar ise dar mükellef sayılır ve yalnızca Türkiye kaynaklı gelirleri üzerinden vergilendirilir.

3. La Convenzione Italia–Turchia contro la doppia imposizione | İtalya–Türkiye Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması

Italia e Turchia hanno firmato una Convenzione bilaterale (Ankara, 27 luglio 1990) per evitare la doppia imposizione sul reddito. L’articolo 4 della Convenzione stabilisce i criteri per determinare la residenza fiscale prevalente:

• abitazione permanente;
• centro degli interessi vitali (bağların en güçlü olduğu yer);
• dimora abituale;
• nazionalità;
• accordo amichevole tra autorità fiscali in caso di dubbio.

İtalya ile Türkiye arasında 27 Temmuz 1990 tarihli Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması yürürlüktedir. Anlaşmanın 4. maddesi, kişinin vergi mukimiyetini belirlemede şu ölçütleri sıralar:

• daimi ikametgâh;
• hayatî menfaatlerin merkezi;
• mutad mesken (alışılmış ikamet yeri);
• vatandaşlık;
• uyuşmazlık hâlinde iki ülke vergi makamlarının dostane çözümü.

4. Obblighi dichiarativi e rischi fiscali | Beyan Yükümlülükleri ve Vergisel Riskler

Un cittadino italiano che risulta residente in entrambi i Paesi deve adempiere agli obblighi fiscali di ciascuno:

• In Italia: dichiarazione dei redditi (Modello Redditi PF) e sezione RW per attività estere;
• In Turchia: dichiarazione di redditi mondiali, se tam mükellef;
• Applicazione del credito d’imposta estero per evitare doppia tassazione.

Hem İtalya’da hem Türkiye’de mukim sayılan kişiler iki ülkede de beyan yükümlülüklerini yerine getirmelidir:

• İtalya’da: Yurt dışı gelirlerin RW bölümünde beyanı dâhil gelir vergisi beyannamesi;
• Türkiye’de: Tam mükellefiyet hâlinde dünya çapındaki gelirlerin beyanı;
• Çifte vergilendirmenin önlenmesi amacıyla yabancı vergi mahsup sistemi (tax credit) uygulanır.

L’omessa dichiarazione di redditi esteri può comportare in Italia sanzioni severe ai sensi del D.L. 167/1990.

Yurt dışı gelirlerin beyan edilmemesi hâlinde İtalya’da D.L. 167/1990 uyarınca ciddi idari para cezaları uygulanabilir.

5. Aspetti pratici | Uygulamadaki Durumlar

• Chi soggiorna in Turchia oltre 183 giorni è tenuto a richiedere il numero fiscale (Vergi Kimlik Numarası) e, se necessario, l’iscrizione al sistema SGK.
• Per i residenti fiscali turchi è obbligatoria la dichiarazione annuale dei redditi.
• È consigliabile iscriversi all’AIRE in Italia per attestare ufficialmente il trasferimento della residenza all’estero.

• Türkiye’de 183 günden fazla kalan yabancıların vergi kimlik numarası (VKN) alması ve gerekiyorsa SGK sistemine kayıt yaptırması zorunludur.
• Türkiye’de tam mükellef olan kişilerin yıllık gelir beyannamesi verme yükümlülüğü vardır.
• İtalya’da AIRE kaydı yaptırmak, resmî ikamet transferinin tanınması açısından önemlidir.

6. Conclusione | Sonuç

La doppia residenza fra Italia e Turchia rappresenta un tema complesso ma gestibile con una corretta consulenza legale e fiscale. Pianificare per tempo, documentare i propri spostamenti e dichiarare correttamente i redditi permette di evitare la doppia imposizione e di vivere serenamente tra due ordinamenti.

İtalya ve Türkiye arasında çifte ikamet durumu, doğru hukukî ve mali planlama ile yönetilebilecek karmaşık bir konudur. İkamet değişikliklerini belgelemek, gelirleri doğru şekilde beyan etmek ve profesyonel danışmanlık almak; çifte vergilendirme riskini ortadan kaldırır ve iki ülke arasında yasal güvenliği sağlar.

Fonti e Riferimenti / Kaynaklar:

• Legge turca n. 193 – Gelir Vergisi Kanunu
• D.P.R. 917/1986 – Testo Unico delle Imposte sui Redditi (Italia)
• Convenzione Italia–Turchia contro le doppie imposizioni (L. 309/1993)
• Göç İdaresi Başkanlığı – e‑İkamet Portale Ufficiale
• Agenzia delle Entrate – Guida per i residenti all’estero (AIRE)
• PWC Tax Summaries – Turkey, Individual Taxation (2025)

Studio Legale Internazionale Eke & Eke
Avv. Selman Eke
Avvocato in Turchia e in Italia
www.studiolegaleeketurchia.com.tr
Sedi: İzmir – Perugia – Milano